STUDZIANKI

Najcięższą bitwę pod Studziankami stoczyły polskie jednostki, m.in. 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte. 15 sierpnia bitwa zakończyła się zwycięstwem, ale okupiona została ogromnymi stratami w ludziach i sprzęcie. Zabitych i rannych zostało 253 żołnierzy oraz zniszczonych 26 czołgów. Walki pod Studziankami przyczyniły się do utrzymania przyczółka magnuszewskiego, z którego w styczniu 1945 roku ruszyło uderzenie wojsk radzieckich w ramach tzw. operacji warszawskiej.

W 1964 roku w 20. rocznicę bitwy pod Studziankami, uznanej za największą bitwę pancerną stoczoną przez polskie jednostki na froncie wschodnim, odsłonięto na skraju wsi pomnik-mauzoleum. Niezidentyfikowane szczątki i prochy żołnierzy złożone początkowo na cmentarzu w Studziankach ekshumowano i umieszczono w pieczarze cokołu, na którym ustawiono czołg T-34/76 o numerze 217. Był to pierwszy czołg, który wjechał do Studzianek, a podczas walk dowodził nim ppor. Mateusz Lach. Na postumencie znajdują się tablice upamiętniające jednostki polskie i radzieckie walczące o przyczółek, jak również tablice z nazwiskami poległych żołnierzy. Od 1969 roku wieś nosi nazwę Studzianki Pancerne, a w maju 1978 roku odznaczona została Orderem Krzyża Grunwaldu II klasy.

6 sierpnia 2023 roku dla uczenia 79. rocznicy bitwy przy Pomniku – Mauzoleum odbyły się uroczystości, na które zaprosili: starosta powiatu kozienickiego Krzysztof Wolski i wójt gminy Głowaczów Hubert Czubaj. Po wprowadzeniu pocztów sztandarowych wybrzmiały dźwięki hymnu i na maszt wciągnięto flagę RP. Księża z kościołów w Studziankach i w Głowaczowie odmówili modlitwę ekumeniczną. Historię walk na przyczółku warecko-magnuszewskim i bitwy pod Studziankami przybliżył zebranym nadleśniczy Jan Chryzostom Czachowski.

W imieniu organizatorów głos zabrali – wicestarosta powiatu Kozienice Małgorzata Bebelska i wójt gminy Głowaczów Hubert Czekaj, w imieniu sejmiku województwa mazowieckiego radni – Leszek Przybytniak i Tomasz Śmietanka, w imieniu Zarządu Głównego ZKRPiBWP – członek ZG Zbigniew Gołąbek oraz urodzony w Studziankach wiceprezes Rady Ministrów (2012-2015) Janusz Piechociński.

Wszyscy mówcy podkreślali, że powinniśmy szanować wywalczoną krwią naszych przodków wolność, czcić Ich pamięć oraz zgodnie działać dla dobra ziemi kozienickiej. W hołdzie walczącym i poległym bohaterom złożono przy pomniku wiązanki kwiatów i zapalono znicze.

E. Sadzyńska