80. ROCZNICA FORSOWANIA NYSY ŁUŻYCKIEJ
16 kwietnia 1945 r. żołnierze II Armii WP rozpoczęli pod Toporowem forsowanie Nysy Łużyckiej. Był to pierwszy etap Operacji Łużyckiej – jednej z najkrwawszych i najbardziej zaciętych bitew II wojny światowej.
Minister Michał Syska przypomniał, że polscy żołnierze walczyli na wszystkich frontach II wojny światowej: Polski żołnierz walczył na morzu, w powietrzu i na lądzie. Wśród tych polskich żołnierzy, którzy oddali daninę krwi, aby Polska wróciła po latach hitlerowskiej okupacji na mapy Europy, byli bohaterscy żołnierze II Armii Wojska Polskiego, którzy w kwietniu 1945 roku rozpoczęli Operację Łużycką, umożliwiającą szturm na Berlin i zakończenie II wojny światowej.
Michał Syska podziękował organizatorom uroczystości za kultywowanie pamięci o żołnierzach II Armii WP oraz zaznaczył, jak ważne jest kontynuowanie sztafety pamięci. Przy pomniku złożono wiązanki kwiatów.
Druga część obchodów odbyła się w Zgorzelcu, przed Pomnikiem Orła Piastowskiego na Cmentarzu Żołnierzy II Armii WP, największej nekropolii wojskowej w Polsce, na której spoczywa około 3500 żołnierzy II Armii WP i 1 Korpusu Pancernego poległych w Operacji Łużyckiej oraz Operacji Budziszyńskiej.
W uroczystości udział wzięli m.in.: posłowie – Zofia Czernow i Arkadiusz Sikora, senator – Waldemar Witkowski, minister Michał Syska, starosta zgorzelecki Artur Bieliński, wicestarosta Mirosław Fiedorowicz, etatowy członek Zarządu Powiatu Zgorzeleckiego Ireneusz Owsik, przewodniczący Rady Powiatu Zgorzeleckiego Andrzej Weychan, wiceprzewodniczący Szymon Mikołajczyk, burmistrz Zgorzelca Rafał Gronicz, przedstawiciele władz samorządowych powiatów: zgorzeleckiego, głogowskiego oraz gmin i miast: Bogatynia, Węgliniec, Pieńsk i Sulików, gen. bryg. Zbigniew Szura – prezes Zarządu Federacji Polskich Pancerniaków, płk Jerzy Biryłko – dowódca 23 Śląskiego Pułku Artylerii, delegacje środowisk kombatanckich z Bolesławca, Dzierżoniowa, Leszna, Głogowa, Lubina, Wałbrzycha, Wrocławia, Warszawy, Złotoryi, Żagania, Zgorzelca i czeskiej Ostrawy – wśród nich: ppłk Kazimierz Wilk, prezes Dolnośląskiego ZW ZKRPiBWP, Waldemar Chabior, członek DZW ZKRPiBWP i wiceprezes Koła Miejsko-Gminnego Związku w Złotoryi, Krzysztof Majer, prezes ZG ZWiRWP – a także reprezentanci instytucji publicznych, stowarzyszeń i muzeów – m.in. Aleksander Ostasz, dyrektor Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu.
Wojskową asystę stanowiła kompania honorowa z 23 Śląskiego Pułku Artylerii. Oprawę muzyczną zapewniła Reprezentacyjna Orkiestra Dęta Kopalni Węgla Brunatnego „Turów” oraz Chór Dziecięcy „Żołnierze Września 1939 Garnizonu Dęblin” z Ryk. Modlitwę ekumeniczną odmówili ks. kanonik Jan Kułyna i ks. mitrat Marek Bonifiatuk.
Zabierając głos, minister Michał Syska podkreślił, że: Po 80 latach naszym obowiązkiem jest pamięć i musimy pamiętać, że życiorysy żołnierzy 1 i 2 Armii Wojska Polskiego odzwierciedlały skomplikowaną i często bardzo tragiczną historię naszego kraju. Mija już 80 lat i po tych 80 latach odchodzą ostatni świadkowie i uczestnicy tamtych wydarzeń.
Dziękując burmistrzowi Zgorzelca za podtrzymywanie pamięci o żołnierzach II Armii WP, minister powiedział: To bardzo ważne, aby wokół pamięci o II Armii WP budować lokalną tożsamość, dlatego, że 80 rocznica Forsowania Nysy Łużyckiej, 80 rocznica Bitwy pod Budziszynem, 80 rocznica zakończenia II wojny światowej to także 80 lat polskiego Zgorzelca, Wrocławia, Jeleniej Góry czy Koszalina.
W trakcie uroczystości minister Syska w imieniu szefa UdSKiOR uhonorował Waldemara Chabiora medalem ,,Pro Patria’’ za szczególne zasługi w kultywowaniu pamięci o walce o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Odczytano apel pamięci i złożono wiązanki kwiatów pod Pomnikiem Orła Piastowskiego.
Po części oficjalnej, na koronie Cmentarza Żołnierzy 2 Armii WP zaprezentowano widowisko artystyczno-rekonstrukcyjne inspirowane wydarzeniami z kwietnia 1945 r., w którym wykorzystano m.in. życiorysy konkretnych żołnierzy, których prochy spoczywają na zgorzeleckim cmentarzu wojskowym. Kulminacyjnym momentem spektaklu było odpalenie 120 granatów dymnych, które utworzyły nad cmentarzem biało-czerwoną flagę o długości 120 m. Uczniowie Szkół Podstawowych: nr 2, nr 3 i nr 5 w Zgorzelcu ułożyli z 80 zniczy flagę narodową. Znicze zapalili również przedstawiciele władz samorządowych oraz delegacje. Zwieńczeniem obchodów był wieczorny koncert pieśni wojskowych w wykonaniu Chóru Dziecięcego „Żołnierze Września 1939 Garnizonu Dęblin”.
Minister Michał Syska po zakończeniu uroczystości udał się z wizytą do płk. Eugeniusza Praczuka, żołnierza 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego, uczestnika forsowania Nysy Łużyckiej i walk na polach Budziszyna. Eugeniusz Praczukna początku stycznia 1945 r. objął stanowisko dowódcy Plutonu Łączności 4 Brygady Pancernej 1 Drezdeńskiego Korpusu Pancernego WP. Był najmłodszym, bo zaledwie 17-letnim oficerem brygady, a nawet korpusu. Przeszedł cały szlak bojowy, zakończony 10 maja 1945 r. w Melniku, niedaleko Pragi. Minister Syska w imieniu szefa UdSKiOR uhonorował płk. Eugeniusza Praczuka medalem ,,Pro Bono Poloniae’’ za krzewienie pamięci o 1 Drezdeńskim Korpusie Pancernym WP oraz upowszechnianie wiedzy o historii walk niepodległościowych.
Na podstawie relacji: UdSKiOR, Krzysztofa Majera i Waldemara Chabiora
