KL STUTTHOF

W ceremonii uczestniczyli byli więźniowie, a także przedstawiciele władz państwowych, m.in. senator Leszek Czarnobaj w imieniu marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej, i samorządowych, duchowieństwa, instytucji partnerskich i mieszkańcy regionu.

Czesław Lewandowski, jeden ze świadków historii – były więzień obozu Stutthof zaapelował: Nasze przeżycia powinny być przestrogą dla tych, którym marzy się nowa wojna. Powinny i muszą być ostrzeżeniem dla ludzi, że mogą się znaleźć naśladowcy obrazów z czasów nieludzkich idei. Uważam, że naszym obowiązkiem – byłych więźniów obozu – jest wszędzie mówić o jego potworności i głośno wołać: nigdy więcej takich potworności, jakie były naszym przeżyciem!.
Dyrektor muzeum Piotr Tarnowski podkreślił znaczenie prawdy historycznej oraz odpowiedzialności, jaka spoczywa na współczesnym społeczeństwie: Historia opiera się na faktach. A fakty, wbrew próbom ich reinterpretacji, są takie, jakie są. (…) Gdy historia zaczyna być traktowana jako narzędzie doraźnych interesów, przestaje pełnić swoją rolę ostrzegawczą i wychowawczą. (…) Historia jest nauczycielką życia tylko wtedy, gdy jest prawdziwa. Wybierajmy prawdę, wybierajmy dobro, wybierajmy pamięć.

Na zakończenie uroczystości złożono wieńce i kwiaty pod Pomnikiem Walki i Męczeństwa, oddając hołd wszystkim ofiarom obozu.

Konzentrationslager Stutthof to pierwszy i najdłużej istniejący niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na terenach wchodzących w skład Polski, w którym uwięzionych zostało ok. 110 tysięcy osób z 28 państw. Wśród więźniów najliczniejsi byli Żydzi i Polacy. Akcję aresztowań rozpoczęto od razu po zajęciu Pomorza Gdańskiego przez niemieckie wojska, a pierwszy transport więźniów przybył do Sztutowa już 2 września 1939 r. W pierwszej grupie uwięzionych znaleźli się przedstawiciele duchowieństwa, nauczyciele, członkowie Związku Zachodniego oraz Ligi Morskiej i Kolonialnej, przedstawiciele polskich stronnictw i partii politycznych, urzędnicy i inne osoby zaangażowane w działania na rzecz polskości na terenie Wolnego Miasta Gdańska i Pomorza Gdańskiego. Wielu z nich zginęło podczas dwóch egzekucji – 11 stycznia i 22 marca 1940 r. W czerwcu 1944 r. KL Stutthof został włączony w realizację „Endlösung” („ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej”) i stał się jednym z głównych miejsc masowej eksterminacji ludności na obszarze Okręgu Rzeszy Gdańsk – Prusy Zachodnie. KL Stutthof funkcjonował 2077 dni, do 9 maja 1945 r. W związku z zimową ofensywą armii radzieckiej niemiecki komendant obozu Paul Werner Hoppe wydał 25 stycznia 1945 r. rozkaz natychmiastowej ewakuacji 33 tysięcy więźniów, skazując ich na trwający 46 dni Marsz Śmierci – pochłonął 17 tysięcy ofiar. Marsz przeżył Czesław Lewandowski, uczestnik uroczystości. Senat RP upamiętnił tę tragedię 12 marca br. podejmując uchwałę w 80. rocznicę Marszu Śmierci więźniów KL Stutthof.

Red.
Fot.: Krzysztof Orzechowski