PAMIĘĆ WOLNA OD PODZIAŁÓW

W 83. rocznicę tych wydarzeń odbyły się uroczystości przed Grobem Nieznanego Żołnierza i na Powązkach Wojskowych w Warszawie, których organizatorami byli: Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych oraz Zarząd Główny Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych.
W uroczystościach uczestniczyli: szef UdSKiOR minister Lech Parell i jego zastępca Michał Syska, podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej – Stanisław Wziątek, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej – Sebastian Gajewski, dowódca Garnizonu Warszawa – gen. dyw. Tomasz Dominikowski, Zarząd Główny Związku Kombatantów RP i BWP reprezentowali: prezes Czesław Lewandowski, wiceprezesi Zbigniew Gołąbek i Krzysztof Rinas, sekretarz generalna Elżbieta Sadzyńska i skarbnik Józef Maliński, Związek Inwalidów Wojennych RP  – prezes Elżbieta Kazubska, Związek Powstańców Warszawskich – skarbnik Bogdan Bartnikowski i Jan Witkowski, Związek Żołnierzy WP – prezes Marek Bielec, Klub Generałów i Admirałów WP – prezes Marek Toczek, Stowarzyszenie Ogólnopolska Rodzina Kościuszkowców – prezes Zenon Poznański, Stowarzyszenie Tradycji LWP – prezes Kazimierz Rdzanek, Związek Weteranów i Rezerwistów WP – prezesKrzysztof Robak, Grupa Historyczno-Rekonstrukcyjna w mundurach 1 AWP ze Związku Kadetów RP, samorządowcy z poszczególnych dzielnic. Oprawę ceremonialną wydarzenia zapewnili żołnierze z Pułku Reprezentacyjnego Wojska Polskiego.

Po hymnie głos zabrał szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, minister Lech Parell. Przypomniał, że Pamięć o tej bitwie i o żołnierskiej ofierze jest częścią historii naszej Ojczyzny… Przywracając należne miejsce żołnierzom spod Lenino, nie przywracamy propagandy PRL. Przywracamy uczciwą pamięć o ludziach, których ta propaganda zawłaszczyła – zaznaczył Lech Parell. Podkreślił, że żołnierze walczący na froncie wschodnim, od Lenino po Berlin, ponosili ofiary i wielokrotnie wykazywali się odwagą. Chcę więc powiedzieć młodszym pokoleniom żołnierzy: macie prawo być z nich dumni. Z ich odwagi, wytrwałości i służby – powiedział. Dodał, że żaden żołnierz nie powinien obawiać się, że kiedyś jego ofiara zostanie uznana za mniej wartościową dlatego, że zmieniły się polityczne oceny albo okoliczności.
Na zakończenie zwrócił się do wszystkich, którym leży na sercu dobro Ojczyzny: nie pozwólmy, aby historia nadal nas dzieliła tam, gdzie może i powinna budować wspólnotę.
Minister Stanisław Wziątek, sekretarz stanu w MON, podkreślił, że pamięć o żołnierzach walczących o wolność Polski jest wspólnym obowiązkiem. Dodał, że każdy żołnierz, idąc w bój, myślał o Polsce, myślał o wolności, myślał o powrocie do kraju. Zaznaczył również, że przykład odwagi i poświęcenia żołnierzy 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki pozostaje ważny dla współczesnych żołnierzy i powinien stanowić fundament budowania silnego Wojska Polskiego.

O potrzebie zachowania pamięci i należnego szacunku dla żołnierzy walczących pod Lenino mówił prezes ZG ZKRPiBWP płk Czesław Lewandowski.
Przypomniał o genezie powstania 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, następnie skupił się na refleksjach i historycznym znaczeniu bitwy pod Lenino, która zapoczątkowała marsz żołnierza polskiego z obcej ziemi ku wyzwoleniu kraju, i to ze wschodu, a więc najkrótszej drogi do zniewolonego pod niemiecką okupacją kraju.
Są różne oceny udziału dywizji w walkach pod Lenino… Wysokość strat to porażka militarna, równocześnie było to jednak zwycięstwo moralne, impuls ze swoimi późniejszymi konsekwencjami, w tym rozbudową Wojska Polskiego na Wschodzie, które w kolejnych miesiącach fizycznie wyzwalało nasz kraj spod okupacji niemieckiej.
Właśnie za ten aspekt polityczno-militarny, pierwszej walki dywizji na drodze do wyzwolenia kraju, pamięć o bitwie pod Lenino jest tak cenna i powinna być czczona mimo militarnej porażki. Stanowi znaczący wkład w dzieło późniejszego naszego wyzwolenia i udziału w rozgromieniu niemieckiego agresora i zwycięskiej naszej flagi w Berlinie… Dlatego jesteśmy tu, pod Grobem Nieznanego Żołnierza, aby oddać należną cześć żołnierzom tej dywizji oraz 1 i 2 Armii WP, by przypomnieć pamiętną datę jej pierwszego boju, by uczcić poległych na jej bojowym szlaku i dlatego by symbol tego chwalebnego szlaku trwał wiecznie.
Zaznaczył, że w ostatniej dekadzie władze państwa czyniły wszystko, aby tę datę wykreślić z historii i ze zbiorowej pamięci. Dzięki wysiłkom organizacji kombatanckich i ludziom, którym prawda historyczna jest bliska tak się nie stało.
Wyciągajmy wnioski z błędów przeszłości. Przez pierwsze lata powojenne polscy żołnierze walczący na Zachodzie byli traktowani jak obywatele drugiej kategorii, bardzo często nie mogli wrócić do Polski, a jak wrócili, byli represjonowani. To był wielki dramat, błąd, wręcz zbrodnia. Po tylu dekadach od wojny mam nadzieję, że dziś Rzeczpospolitą stać na to, by wszystkich Bohaterów II wojny traktować tak samo…
Są tu dziś z nami Bohaterowie 1 Armii: ppłk Henryk Karpiński z Gdyni – 102-letni weteran Armii Krajowej z Wołynia i żołnierz 1 Dywizji Kościuszkowskiej, który przeszedł szlak z Warszawy, przez Wał Pomorski do Berlina – późniejszy więzień NKWD. Jest 102-letni mjr Bolesław Danielkiewicz z Bydgoszczy – weteran walk o Wał Pomorski, jest por. Edward Róg z Olsztyna – zdobywca Kołobrzegu. To prawdziwi Bohaterowie.
Na zakończenie Czesław Lewandowski podziękował wszystkim za udział w uroczystości i zaznaczył, że dziś stoimy razem: żołnierze 1 i 2 Armii WP, powstańcy warszawscy, Sybiracy, więźniowie hitlerowskich obozów koncentracyjnych. Po raz kolejny apelujemy do władz państwowych i samorządowych: nie pogłębiajcie podziałów, łączcie. Dajmy przykład przyszłym pokoleniom.

Po wystąpieniach, minister Lech Parell wręczył medal „Pro Bono Poloniae” Stanisławowi Sikorskiemu, a medal „Pro Patria” Edwardowi Rogowi. Z kolei Czesław Lewandowski i Zbigniew Gołąbek Gwiazdą „Polska Niepodległa – 1918” uhonorowali płk. pilota Bogdana Bartnikowskiego – Weterana, powstańca warszawskiego, b. więzienia KL Auschwitz, i gen. bryg. Zenona Poznańskiego, a Komandorią „Za Wybitne Zasługi dla ZKRPiBWP”: mjr. Bolesława Danielkiewicza, ppłk. Henryka Karpińskiego oraz Anetę Lipską – dyrektor SP nr 42 w Warszawie.

Poczty sztandarowe na uroczystości 83. rocznicy bitwy pod Lenino: ZG ZKRPiBWP; ZG ZWiRWP; Kół Związku Żołnierzy WP; Stowarzyszenia Tradycji Ludowego Wojska Polskiego im. gen. Zygmunta Berlinga; szkół średnich z Warszawy – Wojskowego Ogólnokształcącego Liceum Informatycznego im. Polskich Kryptologów, XXIII LO im. Marii Skłodowskiej-Curie, Zespołu Szkół nr 28 i Technikum Elektrycznego nr 2 im. Synów Pułku; SP nr 8 im. 1 Warszawskiej Dywizji Piechoty z Legionowa; szkół podstawowych z Warszawy – SP nr 1 im. Żołnierzy 1 Dywizji, SP nr 33 im. Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, SP nr 42 im. K.I. Gałczyńskiego, SP nr 103 im. Bohaterów Warszawy 1939-1945, SP nr 119 im. 3 Berlińskiego Pułku Piechoty.

Uroczystość zakończyło odczytanie Apelu Pamięci i złożenie wieńców na płycie Grobu Nieznanego Żołnierza.

Druga część uroczystościodbyła się na Powązkach Wojskowych, gdzie złożono kwiaty pod pomnikiem upamiętniającym żołnierzy 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, poległych w bitwie pod Lenino.
Podczas uroczystości zastępca Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i OR minister Michał Syska podkreślił znaczenie przekazywania pamięci o bohaterach kolejnym pokoleniom. Podziękował wszystkim zaangażowanym w tę misję, dzięki której historia poległych żołnierzy pozostaje żywa.
Wyrazem uznania za pielęgnowanie i upowszechnianie tradycji polskiego oręża było wręczenie odznaczeń: Medalu Okolicznościowego „Chwała Bohaterom” Związku Weteranów i Rezerwistów Wojska Polskiego Elżbiecie Sadzyńskiej i  Krzysztofowi Rinasowi oraz Krzyża 45-lecia Związku Żołnierzy Wojska Polskiego – por. Edwardowi Rogowi, ppłk Henrykowi Karpińskiemu, mjr. Bolesławowi Danielkiewiczowi.

Spotkanie zakończono sentencją, że pamięć o poległych to wyraz szacunku dla ich poświęcenia i zobowiązanie do przekazywania historii kolejnym pokoleniom.
A. J.
Fot. Krzysztof Orzechowski