WARSZAWA, UL. FRETA  

W miejscu, gdzie pod gruzami zniszczonej bombą lotniczą kamienicy zginął praktycznie cały warszawski sztab Armii Ludowej na czele z jej dowódcą mjr. Bolesławem Kowalskim ps. „Ryszard” zebrało się w tym roku liczne grono osób. W uroczystości zorganizowanej przez ZG ZKRPiBWP: sekretarz generalną Elżbietę Sadzyńską oraz wiceprezesa Krzysztofa Rinasa, przy wsparciu pracowników Muzeum na czele z dyrektor Barbarą Gołębiowską, w asyście żołnierzy z kompanii reprezentacyjnej Dowództwa Garnizonu Warszawa oraz Straży Miejskiej m.st. Warszawy, udział wzięli m.in.: zastępca szefa UdSKiOR Michał Syska, burmistrz Dzielnicy Śródmieście Aleksander Ferens, radni, przedstawiciele licznych organizacji kombatanckich, wojskowych i partii politycznych. Sztandar ZG ZKRPiBWP reprezentowali w poczcie członkowie Stowarzyszenia Proobronnego Amor Patriae. Wśród zgromadzonych byli: córka Lecha Kobylińskiego – dr Krystyna Gutowska, prezes ZIW RP Elżbieta Kazubska, sekretarz generalny ZWiRWP Tadeusz Otulak, prezesi i reprezentanci: ZŻWP – płk Lech Pietrzak, SORK – płk Andrzej Borek, Stowarzyszenia Tradycji Ludowego WP im. Zygmunta Berlinga – Bogdan Pokrowski, Stowarzyszenia Pokolenia, partii politycznych: KO, NL, PPS – Jakub Pietrzak  i Unii Pracy – dr Piotr Goruk-Górski. Obecni byli przedstawiciele ZKRPiBWP: wiceprezes Zbigniew Gołąbek, skarbnik Józef Maliński, płk Waldemar Baranowski, prezes MZW, płk Wiesław Ułanowicz z delegacją Koła Mokotów i wielu innych. Na szczególne odnotowanie zasługuje przemówienie zastępcy szefa UdSKiOR Michała Syski, który po latach ignorowania przez Urząd pamięci o żołnierzach AL, przypomniał o ich ofiarach i ich bohaterskim udziale w zbrojnej konspiracji w II wojnie światowej.


Tragiczne wydarzenia sprzed 80. lat przypomniała Elżbieta Sadzyńska.
Żołnierze i oficerowie Armii Ludowej od samego początku warszawskiego zrywu powstańczego stanęli ramię w ramię z Armią Krajową i innymi formacjami wojskowymi do nierównej walki z hitlerowskim okupantem. Najważniejsze zgrupowania AL w Warszawie w Powstaniu walczyły na Starym Mieście oraz na Żoliborzu i Powiślu. Edwin Rozłubirski ps. „Gustaw” – młody oficer AL, zastępca dowódcy Batalionu „Czwartaków”, który walczył na Starówce do samego końca i który cudem przeżył hekatombę na Freta 16, wspominał: 26 sierpnia 1944 r. był dniem ognia i śmierci. Starówka płonie. Większa część domów obrócona jest w gruzy. Płonie Rynek, Długa, Freta i Zakroczymska… Około godz. 14.00, gdy warszawski sztab AL obradował w swoim lokalu przy Freta 16, rozległ się nagle straszny huk, który wstrząsnął całą kamienicą. Byłem wtedy w piwnicy – na głowy leci piasek, spadają  cegły i belki… Po wydostaniu się małym okienkiem na podwórko słyszę, że sztab zasypany. Brama domu przy Freta 16 dosłownie zawalona trupami. Zginął praktycznie cały sztab: dowódca warszawskiej AL mjr Bolesław Kowalski ps. „Ryszard”, mjr Stanisław Nowicki ps. „Feliks” – zastępca dowódcy, Anastazy Matywiecki ps. „Nastek” – członek sztabu, i wielu innych.

Krzysztof Rinas
Fot.: Krzysztof Orzechowski

Podobne wpisy

  • JUBILAT Z MOKOTOWA

    W Mokotowskim Centrum Integracji Mieszkańców, dzięki wsparciu burmistrza Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy, 30 września odbyło się spotkanie z okazji Dnia Weterana Walk o Niepodległość RP oraz Jubileuszu 100. urodzin Tadeusza Zięby – zasłużonego członka ZKRPiBWP Koła Warszawa Mokotów i Wilanów.

  • HISTORIA IM TEGO NIE ZAPOMNI

    17 stycznia 2025 roku, w 80. rocznicę wyzwolenia Warszawy, z inicjatywy Zarządu Głównego Związku Żołnierzy WP oraz Zarządu Głównego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych odbyła się przed Grobem Nieznanego Żołnierza, w asyście żołnierzy Wojska Polskiego, uroczystość upamiętniająca to historyczne wydarzenie.

  • Z UMIARKOWANYM OPTYMIZMEM

    20 czerwca odbyło się pierwsze w bieżącym roku posiedzenie Zarządu Głównego, dotyczące w większości aktualnych spraw organizacyjnych. Uczestniczyli w nim członkowie ZG, prezesi Zarządów Wojewódzkich i Okręgowych, prezes Głównej Komisji Rewizyjnej Bogdan Klimecki oraz członkowie Głównego Sądu Koleżeńskiego. Obrady, w oparciu o przyjęty jednogłośnie porządek, prowadził prezes Zarządu Głównego płk dr Czesław Lewandowski.
    Szczegółowa informacja w lipcowym numerze „Polsce Wierni”.

  • 81. ROCZNICA POWSTANIA W GETCIE

    19 kwietnia 1943 roku warszawscy Żydzi podjęli walkę zbrojną z Niemcami. Powstańcy nie mogli mieć nadziei na zwycięstwo. Kierowała nimi chęć odwetu na Niemcach i zadanie wrogowi możliwie dużych strat. Wybrali śmierć z bronią w ręku niż perspektywę i tak nieuchronnej zagłady. Powstanie kwietniowe było największym zbrojnym zrywem Żydów podczas II wojny światowej i pierwszym powstaniem miejskim w okupowanej Europie.

  • CENTRALNE OBCHODY NARODOWEGO DNIA PAMIĘCI ŻOŁNIERZY ARMII KRAJOWEJ

    W hołdzie żołnierzom Armii Krajowej – największej konspiracyjnej armii w podbitej przez Niemcy i Rosję Europie, armii, która jako zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego prowadziła bohaterską walkę o odzyskanie przez Rzeczpospolitą Polską suwerenności i niepodległości, a której żołnierze po II wojnie światowej byli prześladowani przez władze komunistyczne zależne od Związku Sowieckiego – brzmi preambuła ustawy z 9 stycznia 2025 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej.